باشد نياز به خنك گردانيدن دارد . اگر اين سردرد تازه روى آورده است بهترين علاجش آن است كه روغن خالص گل را خنك كنند و بر سر بريزند . و بهتر آن است كه ديوارى از خمير يا پشم پيرامون جان‌دانه بكشند - چنان‌كه ذكر كرديم - و چنان‌كه دانستى ! لازم نيست تنها قسمت عقبى مغز را دربرگيرد . اگر روغن گل تنها بهره‌اى نداد بايد افشرهء سبزيهاى سرد و سردىبخش را بر آن افزود . و اگر بيمار شير و روغن بنفشه يا شير و روغن گل يخ كرده را به بينى كشد و عطسه كند خوب است ، و بد نيست كه روغن گل را با سركه بياميزند زيرا سركه چنان‌كه در دستور ذكر شد در نفوذ كردن دارو كمك مىكند . اگر در حالت سردرد گرم سركه را با آب زياد مخلوط كنند و بنوشند بسيار مفيد است . اگر سردرد گرم ، از آفتاب سوختگى است همين علاجها را مىخواهد و علاوه بر اين بايد هواى معتدل و سرد گردانيدن هوا و زندگى كردن در مسكن خنك را مراعات نمود و ضماد و پاشيدنيها و ماليدنيها همه از روغنها و چيزهايى باشند كه سردمزاجند و به وسيلهء برف سرد شده‌اند و هم‌چنين بو كشيدنيها و به بينى كشيدنيهاى خشك و تر نيز بايد از سردمزاج و سرد شده‌ها باشند و سابقا هم اين‌ها را دانسته‌اى ! بايد در همه حالات سردرد گرم ، بيمار از هر چيزى كه به شدّت برانگيزنده است از قبيل فرياد و زياد فكر كردن و جماع كردن و گرسنگى كشيدن دورى گزيند . سردردى كه از اثر آفتاب سوختگى است اگر در مرحلهء اوّل به وجود آمدنش معالجه شود علاجش آسان است امّا اگر اهمال شود شايد علاجش به اين آسانى نباشد و ممكن است صعب العلاج گردد . در هر حال سردردى مىشود كه بايد حسابش را كرد . بسيار از بارها اتّفاق مىافتد كه سردردى از اثر آفتاب است امّا نه تنها گرم شدن سر است بلكه تأثير آفتاب علاوه بر گرمى سر بخارها را در سر برانگيزد و خلطهاى آرام را به حركت وامىدارد ، كه در چنين حالتى حتما بايد تخليه برحسب دستورات ذكر شده صورت گيرد . و حتّى اگر بخار برانگيخته نشده باشد و خلط از جاى نجنبيده باشد ، باز در علاج سردرد گرم ناشى از آفتاب‌زدگى شايد نياز به استعمال چنين داروها باشد . زيرا اگر سر چنان پر شود كه بيم آن برود ماده‌اى را به سوى جايى كه درد دارد بكشاند - چنان‌كه در ضمن دستورات ياد گرفته‌اى - علاجش همان تخليه است . اگر خلط چيره شده را بيرون نياوريم ، شايد آسيب زودرس باشد و از شرّ آن ايمن نخواهيم بود . اگر سردرد گرم را بسيار زياد از حد گرم كرد و التهاب در سر شدّت يافت علاجش آن است كه : قاوت جو و اسفرزه را با آب هفت‌بند خمير كرد و سرد گردانيد و ضمادش بر سر گذاشت . سردردى كه ناشى از وجود مادهء گرم خونى است بايد فورا به رگ‌زنى پناه برد و به اندازهء نياز و برحسب نيروى بيمار - كه تا چه حد تحمّل خون‌ريزى دارد - خون از او گرفت . اگر خون‌گيرى از رگهاى ساعد كفايت نكرد و درد به حالت خود باقى ماند و تراوش عرق موجود بود و در سر و